Şahıs şirketi açmak için kimlik, adres belgesi ve kira sözleşmesi ya da tapu yeterlidir; işlemler genellikle birkaç gün içinde tamamlanır. Belgeleri, adımları, maliyetleri, genç girişimci desteğini ve açılıştan sonraki yükümlülükleri anlatıyoruz.
Şahıs şirketi açmak için kimlik bilgileri, iş yeri adresi belgesi (kira sözleşmesi veya tapu) ve faaliyet bilgisi yeterlidir. Vergi dairesine işe başlama kaydı yapılır, faaliyete göre esnaf veya ticaret siciline kayıt olunur, yoklama sonrası vergi levhası alınır ve Bağ-Kur sigortalılığı başlar. Belgeler hazırsa şirket genellikle birkaç iş gününde faaliyete geçer. 29 yaşını doldurmamış girişimciler için ayrıca genç girişimci istisnası değerlendirilebilir.
Kendi işini kurmak isteyenlerin ilk durağı çoğu zaman şahıs şirketidir. Düşük kuruluş maliyeti, hızlı açılış ve sade muhasebe yapısı, şahıs işletmesini yeni girişimciler için cazip kılar. Bu rehberde şahıs şirketi açmak için gereken belgeleri, adımları, maliyet kalemlerini, genç girişimci desteklerini ve açılıştan sonra sizi bekleyen yükümlülükleri tek bir yerde topladık.
Şahıs şirketi nedir, kimler için uygundur?
Şahıs şirketi (şahıs işletmesi), tek bir gerçek kişinin kendi adına ticari faaliyet yürüttüğü işletme türüdür. Ayrı bir tüzel kişiliği yoktur; işletme sahibi işletmenin borçlarından şahsen sorumludur ve kazanç, artan oranlı gelir vergisine tabidir.
Kuaförlerden e-ticaret satıcılarına, tasarımcılardan motokuryelere kadar birçok meslek grubu için iyi bir başlangıç modelidir. Kazanç arttıkça veya ortak gerektiğinde limited şirkete geçiş değerlendirilir; bu kararı Şahıs Şirketi mi, Limited Şirket mi? yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Şahıs şirketi açmak için gerekli belgeler
- T.C. kimlik kartı
- İş yeri kira sözleşmesi veya tapu fotokopisi
- Ev adresi iş yeri olacaksa gerekli izinler (kat malikleri veya site yönetimi)
- Faaliyete göre meslek belgesi, ustalık belgesi veya diploma
- Telefon ve e-posta bilgileri
- Gerekli faaliyetlerde belediyeden alınacak iş yeri açma ve çalışma ruhsatı
Şahıs şirketi açılışı adım adım
- Faaliyetin netleştirilmesi: Ne iş yapacağınız ve buna uygun faaliyet kodu (NACE) belirlenir.
- Esnaf mı, tacir mi? Faaliyetin niteliği ve büyüklüğüne göre esnaf ve sanatkârlar siciline veya ticaret siciline (Ankara’da Ankara Ticaret Odası bünyesinde) kayıt yapılır.
- İşe başlama bildirimi: Vergi dairesine işe başlama kaydı yapılır.
- Yoklama ve vergi levhası: Vergi dairesi iş yerinde yoklama yapar, ardından vergi levhanız oluşur.
- Defter ve fatura düzeni: İşletme defteri veya e-Defter seçimi yapılır, e-Arşiv fatura altyapısı kurulur.
- Bağ-Kur kaydı: Vergi kaydıyla birlikte 4/b sigortalılığınız başlar.
- Ruhsat ve izinler: Gerekli ise belediyeden iş yeri ruhsatı alınır.
Esnaf ve tacir arasındaki fark
| Özellik | Esnaf | Tacir (gerçek kişi) |
|---|---|---|
| Faaliyet ölçeği | Emeği sermayesinden ağır basan küçük ölçekli faaliyet | Daha büyük ölçekli ticari faaliyet |
| Kayıt olunan sicil | Esnaf ve sanatkârlar sicili, ilgili esnaf odası | Ticaret sicili ve ticaret odası |
| Örnek meslekler | Kuaför, terzi, tamirci, kurye | Toptancı, büyük perakendeci, imalatçı |
| Vergi yükümlülüğü | Gelir vergisi; şartlara göre özel usuller | Gelir vergisi |
Hangi sicile kaydolacağınız, faaliyetinizin niteliğine göre belirlenir. Bu ayrım yanlış yapılırsa sonradan düzeltme işlemleri gerekebilir.
Genç girişimci desteği nedir?
Gelir Vergisi Kanunu’nun 20/B maddesi kapsamında, ilk kez mükellefiyet tesis ettiren ve 29 yaşını doldurmamış girişimcilerin kazançlarının belirli bir tutara kadar olan kısmı, üç vergilendirme dönemi boyunca gelir vergisinden istisnadır. İstisna tutarı her yıl asgari ücrete bağlı olarak güncellenir. Bazı koşullarda genç girişimcilere Bağ-Kur primi desteği de sağlanabilir.
İstisnadan yararlanmanın işin bizzat yürütülmesi, kendi adına işe başlanması gibi şartları vardır. Uygunluğunuzu açılıştan önce mali müşavirinizle kontrol etmeniz, hakkınızı kaybetmemeniz için önemlidir.
Açılış ve ilk yıl maliyetleri
Aşağıdaki grafik, tipik bir hizmet işletmesinde ilk yıl maliyetlerinin örnek dağılımını gösterir. En büyük kalemin genellikle aylık sabit giderler (muhasebe ve Bağ-Kur) olduğuna dikkat edin.
Örnek: Şahıs işletmesinde ilk yıl zorunlu maliyet dağılımı (%)
Örnek bir dağılımdır; vergiler, kira ve ruhsat giderleri dahil değildir.
Bağ-Kur priminizin aylık tutarını Bağ-Kur prim hesaplama, gelir vergisini ise gelir vergisi hesaplama aracımızla yaklaşık olarak görebilirsiniz.
Ev adresiyle şahıs şirketi açılabilir mi?
Müşteri kabul etmeyen, depo veya üretim alanı gerektirmeyen faaliyetlerde (yazılım, danışmanlık, e-ticaret, kurye gibi) ev adresi iş yeri olarak gösterilebilir. Kiracıysanız ev sahibinin, apartman veya sitede oturuyorsanız yönetimin izni gerekebilir. Bazı faaliyetler ise mevzuat gereği konutta yürütülemez.
Ev adresi uygun değilse sanal ofis hizmetleri bir alternatif olabilir. Hangi seçeneğin faaliyetinize uygun olduğunu açılıştan önce değerlendirmek, yoklama sırasında sorun yaşamanızı önler.
Hangi defteri tutacaksınız?
Şahıs işletmeleri, kazanç ve hasılat büyüklüğüne göre farklı defter türlerine tabi olur:
| Usul | Kimler için? | Özellik |
|---|---|---|
| Basit usul | Kanunda belirtilen şartları sağlayan küçük esnaf | Kayıt yükü düşüktür; şartları ve kapsamı mevzuat değişikliklerine bağlıdır |
| İşletme hesabı esası | Hadleri aşmayan şahıs işletmelerinin çoğu | Gelir ve gider kaydına dayanan tek taraflı kayıt |
| Bilanço esası | Hadleri aşan veya bu usulü seçen işletmeler | Çift taraflı kayıt, daha ayrıntılı raporlama |
Basit usulün kapsamı son yıllarda birkaç kez değiştiği için uygunluğunuzu güncel mevzuata göre mali müşavirinizle kontrol edin.
İlk 90 gün için kontrol listesi
- Vergi levhası alındı ve müşterilerle paylaşıldı
- e-Arşiv veya kâğıt fatura düzeni kuruldu
- İşletme için ayrı banka hesabı açıldı
- Gider fişlerinin vergi numarasına alınması alışkanlık haline geldi
- Bağ-Kur kaydı ve ilk prim ödemesi kontrol edildi
- İlk KDV beyannamesi ve ödeme tarihi takvime işlendi
- Genç girişimci istisnası varsa doğru uygulandığı teyit edildi
Şahıs şirketinden limited şirkete ne zaman geçilmeli?
Şahıs işletmesinde kazanç arttıkça gelir vergisinin artan oranlı tarifesi nedeniyle vergi yükü de artar. Belirli bir kazanç seviyesinden sonra kurumlar vergisine tabi limited şirket daha avantajlı hale gelebilir. Bunun yanında ortak almak, kurumsal müşterilerle çalışmak veya sorumluluğu sınırlamak istediğinizde de limited şirket gündeme gelir.
Geçiş kararı yalnızca vergi oranlarına göre verilmemelidir; muhasebe maliyeti, kâr dağıtımında ödenecek vergiler ve yönetim yükü de hesaba katılmalıdır. Rakamlarla karşılaştırma için Şahıs Şirketi mi, Limited Şirket mi? yazımızı inceleyebilirsiniz.
Açılıştan sonraki yükümlülükler
- Her satış ve hizmet için fatura düzenlemek
- Giderleri işletme adına belgelendirmek
- KDV, geçici vergi ve yıllık gelir vergisi beyannamelerini zamanında vermek
- Personel çalıştırılıyorsa bordro ve SGK bildirgelerini yapmak
- Bağ-Kur primlerini düzenli ödemek
Tüm bu tarihlerin listesi için Beyanname Takvimi yazımızı kaydetmenizi öneririz.
Şahıs şirketinde sık yapılan hatalar
- Kişisel ve işletme harcamalarını karıştırmak: Ayrı bir banka hesabı kullanmak hem takibi hem de gider belgelendirmesini kolaylaştırır.
- Bağ-Kur primini ertelemek: Prim borcu sağlık hizmetlerinden yararlanmanızı engelleyebilir.
- Fatura kesmeyi geciktirmek: Fatura, malın teslimi veya hizmetin yapılmasından itibaren yasal süre içinde düzenlenmelidir.
- Vergi için para ayırmamak: Gelirin belirli bir kısmını her ay kenara koymak, beyanname dönemlerinde sürprizleri önler.
Sık sorulan sorular
Şahıs şirketi açmak ne kadar sürer?
Belgeler eksiksiz olduğunda vergi kaydı, yoklama ve vergi levhası işlemleri genellikle birkaç iş günü içinde tamamlanır. Ruhsat gerektiren faaliyetlerde süre uzayabilir.
Şahıs şirketi açmak için sermaye gerekir mi?
Hayır. Şahıs işletmelerinde yasal bir asgari sermaye şartı yoktur.
Çalışırken şahıs şirketi açabilir miyim?
Evet. Başka bir işte sigortalı çalışırken de şahıs şirketi açabilirsiniz. Bu durumda Bağ-Kur ve SGK sigortalılığınızın nasıl yürüyeceği ayrıca değerlendirilir.
Şahıs şirketini online açmak mümkün mü?
İşe başlama işlemleri büyük ölçüde dijital olarak başlatılabilir; ancak yoklama, sicil kaydı ve bazı imza işlemleri için fiziki adımlar gerekebilir. Mali müşaviriniz süreci sizin adınıza yürütebilir.
Genç girişimci istisnasından otomatik olarak yararlanır mıyım?
Hayır. Şartları sağladığınızın değerlendirilmesi ve işe başlama sırasında doğru bildirimlerin yapılması gerekir. Açılıştan önce mali müşavirinizle kontrol edin.
Şahıs şirketi için muhasebeci zorunlu mu?
Bilanço veya işletme esasına göre defter tutan mükelleflerin beyannamelerini mali müşavir aracılığıyla vermesi pratikte zorunludur. Basit usulde ise yükümlülükler daha azdır; yine de açılış ve yıllık işlemler için profesyonel destek almak hata riskini azaltır.
Şahıs şirketimi kapatmak istersem ne yapmalıyım?
Vergi dairesine işi bırakma bildirimi yapılır, son dönem beyannameleri verilir ve varsa oda kaydı silinir. Bağ-Kur kaydı da bu bildirimle sona erer.
Son söz
Şahıs şirketi açmak, doğru hazırlıkla birkaç gün içinde tamamlanabilen bir süreçtir. Faaliyet kodu, sicil kaydı ve genç girişimci istisnası gibi detayları baştan doğru belirlemek, ilk yılınızı çok daha rahat geçirmenizi sağlar.
Ankara Muhasebecim olarak Kızılay’daki ofisimizden şirket kuruluşu sürecini sizin yerinize yürütüyor, açılıştan sonra muhasebe ve SGK işlerinizi takip ediyoruz. Ücretsiz ön görüşme için bize ulaşın.
Durumunuza özel değerlendirme için mali müşavirimize danışın.
